Bài viết bởi đội ngũ ChuyenHangPhap.com – góc nhìn từ một người Việt đã sống và làm việc 16 năm tại Pháp.
Mục lục
Mỗi khi bạn ngắm nhìn một chiếc bánh cưới nhiều tầng lộng lẫy, một tháp bánh su kem cầu kỳ trong tiệm bánh Pháp, hay đơn giản là hình ảnh người đầu bếp với chiếc mũ trắng cao đặc trưng, bạn đang chứng kiến di sản của một con người phi thường. Ông xuất thân từ tầng lớp nghèo khổ nhất của xã hội, nhưng bằng tài năng và khát vọng, đã vươn lên trở thành đầu bếp phục vụ cho các vị vua và hoàng đế của châu Âu, và được lịch sử ẩm thực tôn vinh là người khai sinh nền ẩm thực cao cấp của nước Pháp. Người đó là Marie-Antoine Carême.
Khi nói về Carême haute cuisine mà ông sáng tạo, ta đang nói về khoảnh khắc ẩm thực Pháp được nâng lên thành một loại hình nghệ thuật đích thực. Nếu Auguste Escoffier sau này là người hệ thống hóa và hiện đại hóa nghề bếp, thì Carême, sống trước đó, chính là người đặt nền móng đầu tiên, người biến việc nấu ăn thành một nghệ thuật cao quý. Sống ở Pháp đủ lâu, chúng tôi hiểu vì sao ẩm thực Pháp được cả thế giới ngưỡng mộ, và câu chuyện của Carême là một trong những chương mở đầu đẹp đẽ nhất.
Từ đứa trẻ bị bỏ rơi đến đầu bếp của các vị vua
Câu chuyện cuộc đời Marie-Antoine Carême, sinh năm 1784, là một trong những hành trình vươn lên phi thường nhất trong lịch sử. Ông sinh ra trong một gia đình vô cùng nghèo khó ở Paris, đông con đến mức cha mẹ không thể nuôi nổi. Khi còn là một cậu bé, ông bị gia đình bỏ lại giữa thời buổi khó khăn, phải tự mình xoay xở để sống sót. Từ hoàn cảnh gần như tuyệt vọng ấy, ông xin vào làm phụ việc trong một quán ăn bình dân, và đây là nơi hành trình phi thường của ông bắt đầu.
Với tài năng thiên bẩm và một ý chí học hỏi mãnh liệt, cậu bé Carême nhanh chóng bộc lộ năng khiếu đặc biệt với việc nấu nướng, đặc biệt là làm bánh. Ông tìm đến làm việc tại một tiệm bánh ngọt danh tiếng, nơi tài năng của ông thực sự tỏa sáng. Ông tự học không ngừng nghỉ, dành thời gian rảnh để đọc sách và nghiên cứu, kể cả nghiên cứu về kiến trúc, một điều sẽ ảnh hưởng lớn đến phong cách sáng tạo của ông sau này. Từng bước, ông xây dựng danh tiếng của mình cho đến khi trở thành đầu bếp được săn đón nhất châu Âu.
Trong sự nghiệp lừng lẫy, Carême đã phục vụ cho những nhân vật quyền lực nhất thời đại. Ông làm việc cho nhà ngoại giao lừng danh của Pháp, cho hoàng gia Anh, cho triều đình Nga, và cho một trong những gia tộc giàu có bậc nhất châu Âu. Chính vì phục vụ cho vua chúa và giới quý tộc thượng lưu như vậy, ông được mệnh danh bằng một cụm từ nổi tiếng, rằng ông là đầu bếp của các vị vua và là vua của các đầu bếp. Danh xưng ấy vừa nói lên đẳng cấp thực khách của ông, vừa khẳng định vị trí tối cao của ông trong nghề. Từ một đứa trẻ bị bỏ rơi, ông đã trở thành ông vua trong thế giới ẩm thực.
Pièce montée – khi ẩm thực trở thành kiến trúc
Một trong những sáng tạo nổi tiếng và độc đáo nhất của Carême, thể hiện rõ nhất tài năng nghệ thuật của ông, chính là những tác phẩm được gọi là pièce montée, những công trình bánh kẹo hoành tráng được dựng lên như những tòa kiến trúc thu nhỏ.
Niềm đam mê kiến trúc thời trẻ đã ảnh hưởng sâu sắc đến Carême. Ông xem việc trình bày món ăn, đặc biệt là các món tráng miệng cho những bữa tiệc xa hoa, như một cơ hội để tạo ra nghệ thuật thị giác. Ông dựng lên những tác phẩm khổng lồ và tinh xảo từ đường, bột bánh và các nguyên liệu ngọt, tạo hình thành những đền đài, kim tự tháp, cây cầu và những công trình lộng lẫy. Những pièce montée này không chỉ để ăn, mà còn là trung tâm trang trí gây choáng ngợp cho các bàn tiệc hoàng gia, thể hiện sự giàu sang và tinh tế của gia chủ.
Chính từ truyền thống pièce montée của Carême mà ngày nay chúng ta có những chiếc bánh cưới nhiều tầng cao vút và những tháp bánh su kem cầu kỳ trong các dịp lễ trọng. Ý tưởng biến món tráng miệng thành một tác phẩm nghệ thuật hoành tráng, một tâm điểm của bữa tiệc, là di sản trực tiếp từ ông. Ông đã chứng minh rằng ẩm thực không chỉ là chuyện hương vị, mà còn là chuyện của cái đẹp, của sự sáng tạo và của nghệ thuật trình bày. Với Carême, một bàn tiệc đẹp là một tác phẩm nghệ thuật toàn diện, và ông là người nghệ sĩ tạo nên nó.
Chiếc mũ trắng và những đóng góp định hình nghề bếp
Bên cạnh những sáng tạo lộng lẫy, Carême còn để lại nhiều đóng góp thiết thực định hình nên hình ảnh và cách thức của nghề bếp chuyên nghiệp, những thứ vẫn tồn tại đến ngày nay.
Một trong những biểu tượng dễ nhận biết nhất của người đầu bếp là chiếc mũ trắng cao, mà tiếng Pháp gọi là toque. Chính Carême được ghi nhận là người có công phổ biến và định hình chiếc mũ đặc trưng này. Theo quan niệm của ông, chiếc mũ không chỉ để giữ vệ sinh, mà còn là biểu tượng cho sự chuyên nghiệp và phẩm giá của người đầu bếp. Có giai thoại kể rằng chiều cao khác nhau của chiếc mũ còn thể hiện cấp bậc và kinh nghiệm trong bếp. Cho đến nay, chiếc mũ trắng vẫn là hình ảnh gắn liền với người đầu bếp trên khắp thế giới, một biểu tượng có nguồn gốc từ Carême.
Carême cũng có những đóng góp quan trọng trong việc phân loại và hệ thống hóa nước sốt, nền tảng của ẩm thực Pháp. Ông là người đầu tiên sắp xếp các loại nước sốt phức tạp thành những nhóm cơ bản dựa trên nguyên tắc chung, đặt nền móng cho hệ thống nước sốt mẹ mà sau này Escoffier tiếp tục hoàn thiện và phổ biến. Đây là một tư duy có tính khoa học và hệ thống, thể hiện rằng Carême không chỉ là một nghệ sĩ tài hoa mà còn là một nhà tổ chức tư duy mạch lạc. Ngoài ra, ông còn viết nhiều cuốn sách về nghệ thuật nấu ăn, ghi lại công thức và kỹ thuật của mình, biến ẩm thực thành một lĩnh vực tri thức có thể học hỏi và truyền lại.
Cha đẻ của haute cuisine và di sản pâtisserie hiện đại
Tổng hòa tất cả những đóng góp ấy, Marie-Antoine Carême được lịch sử tôn vinh là một trong những người cha đẻ của khái niệm haute cuisine, tức nền ẩm thực cao cấp của nước Pháp. Ông là người đã nâng việc nấu ăn từ một công việc thuần túy phục vụ nhu cầu ăn uống lên thành một nghệ thuật tinh tế, có nguyên tắc và có thẩm mỹ cao.
Haute cuisine mà Carême đặt nền là một phong cách ẩm thực chú trọng đến sự tinh tế trong hương vị, sự cầu kỳ trong kỹ thuật và vẻ đẹp trong cách trình bày. Nó đòi hỏi những nguyên liệu tốt nhất, những kỹ thuật điêu luyện nhất và một con mắt nghệ thuật tinh tế. Chính truyền thống này đã đưa ẩm thực Pháp lên vị trí chuẩn mực của thế giới, được các nền ẩm thực khác học hỏi và ngưỡng mộ. Những nguyên tắc về sự hoàn hảo và tinh tế mà Carême theo đuổi vẫn là lý tưởng của ẩm thực cao cấp cho đến ngày nay.
Di sản rõ nét nhất của Carême có lẽ nằm trong nghệ thuật làm bánh ngọt của Pháp, tức pâtisserie. Nước Pháp ngày nay nổi tiếng khắp thế giới với những chiếc bánh ngọt tinh xảo và đẹp mắt, và tinh thần biến bánh ngọt thành nghệ thuật ấy bắt nguồn trực tiếp từ Carême. Mỗi chiếc bánh ngọt Pháp cầu kỳ, mỗi tác phẩm bánh được tạo hình tỉ mỉ như một món trang sức, đều mang trong mình di sản của người nghệ sĩ bánh ngọt vĩ đại này. Carême qua đời năm 1833 khi còn khá trẻ, được cho là do làm việc quá sức trong những gian bếp nóng bức suốt cuộc đời cống hiến cho nghệ thuật của mình. Nhưng những gì ông để lại đã trở thành nền tảng vĩnh cửu cho cả một nền ẩm thực, một minh chứng rằng tài năng và khát vọng có thể đưa một con người từ đáy xã hội lên đến những đỉnh cao rực rỡ nhất.
Khi tinh hoa ẩm thực Pháp đến gần bạn hơn
Sống và làm việc 16 năm tại Pháp, chúng tôi luôn tin rằng ẩm thực và nghệ thuật làm bánh là một trong những đỉnh cao văn hóa của đất nước này, và những con người như Carême chính là những người đã đặt nền móng cho vẻ đẹp ấy. Câu chuyện Carême haute cuisine là một minh chứng đẹp đẽ: một con người từ hoàn cảnh nghèo khó đã vươn lên nâng cả một nghề thành nghệ thuật cao quý. Hiểu về những con người và di sản như thế, chúng tôi lại càng trân trọng hơn tinh hoa của nước Pháp.
ChuyenHangPhap.com ra đời để đồng hành cùng cộng đồng người Việt khắp nơi trong hành trình tìm hiểu và mua sắm những gì tinh túy nhất từ nước Pháp, từ đặc sản ẩm thực, bánh kẹo cho tới mỹ phẩm và thời trang. Và khi bạn muốn đưa một món quà mang dấu ấn nước Pháp về Việt Nam cho người thân, hãy để Lynx International, thuộc công ty Nexora, làm cầu nối tin cậy với tinh thần an toàn và chuyên nghiệp đặt lên hàng đầu. Bởi kết nối Pháp và Việt, với chúng tôi, luôn là mang những giá trị tốt đẹp nhất của một nền văn hóa đến tận tay bạn.
Tham khảo bài viết tương tự TẠI ĐÂY
Chưa có bình luận! Hãy là người đầu tiên.